In Nederland is het ongebruikelijk om over tornado’s te praten, maar de laatste jaren zijn er steeds meer waarschuwingen voor deze destructieve windstoten gegeven. Tornado’s kunnen met een snelheid van meer dan 200 km/u en een diameter van enkele honderden meters een enorme schade aanrichten. Wat veel mensen niet weten, is dat Europa, en in het bijzonder landen als Frankrijk, Duitsland en Polen, steeds vaker getroffen worden door deze gevaarlijke fenomenen. Volgens de Europese Meteorologische Organisatie (EMO) zijn er in de afgelopen decennia meer tornado’s gemeld dan ooit tevoren. Dit komt mogelijk door betere detectiemethoden en een toegenomen bewustzijn over het fenomeen.
Wat maakt tornado’s zo gevaarlijk? Ten eerste is hun onvoorspelbaarheid. Tornado’s kunnen plotseling ontstaan en verdwijnen, waardoor ze vaak niet op tijd kunnen worden waargenomen. In Nederland zijn er slechts enkele gevallen bekend van tornado’s, maar in landen als Duitsland en Frankrijk zijn er in de afgelopen jaren meerdere gevallen gemeld die levens hebben gekost. Een van de meest beruchte tornado’s vond plaats in de Franse stad Toulouse in 2016, waarbij een tornado met een diameter van ongeveer 500 meter een groot deel van het centrum verwoestte. Deze tornado veroorzaakte schade aan honderden woningen en verwoestte ook een aantal historische gebouwen.
De wetenschap achter tornado’s: hoe ontstaan ze?
Tornado’s ontstaan meestal in een situatie waarin warme, vochtige lucht van zuidelijke oorsprong samenkomt met koude, droge lucht van noordelijke oorsprong. Dit creëert een onstabiele atmosfeer waarin een rotatie kan ontstaan, die uiteindelijk kan leiden tot de vorming van een tornado. In Europa zijn de meeste tornado’s verbonden aan supercellen, een type stormcelle dat langere tijd kan bestaan en vaak meerdere tornado’s kan produceren. Een voorbeeld hiervan is de tornado van 2 juni 2019 in Duitsland, waarbij een supercelle over meerdere steden trok en verschillende tornado’s veroorzaakte. Deze tornado’s veroorzaakten schade aan woningen, schuren en auto’s, maar ook schade aan infrastructuur zoals wegen en spoorwegen.
De exacte vorming van tornado’s is nog niet volledig begrepen, maar wetenschappers gebruiken verschillende methoden om ze te bestuderen. Een belangrijke rol speelt radar, die in real-time de ontwikkeling van stormen kan volgen. Ook wordt gebruikgemaakt van lidar en infraroodsensors om de structuur en intensiteit van tornado’s te meten. Daarnaast zijn er verschillende experimenten uitgevoerd om de dynamica van tornado’s te bestuderen, zoals het opzetten van windtunnels en het gebruik van drones om tornado’s te bestuderen tijdens hun vorming.
Europa en tornado’s: een groeiend risico?
- In de periode 2010-2020 zijn er in Europa gemiddeld 15 tornado’s gemeld per jaar, met een toename van 30% ten opzichte van de periode 1990-2000.
- De meeste tornado’s in Europa vinden plaats in het voorjaar en zomer, met een piek in mei en juni.
- Polen is het land in Europa met de hoogste tornadofrequentie, gevolgd door Duitsland en Frankrijk.
- De gemiddelde windkracht van tornado’s in Europa ligt tussen F2 en F3 op de Fujita-schaal (F0-F5), met enkele uitzonderingen tot F4.
- De meeste tornado’s in Europa zijn kortdurend, met een duur van minder dan 10 minuten, maar er zijn ook gevallen bekend van tornado’s die langer dan een uur duren.
De toename van tornado’s in Europa kan verschillende oorzaken hebben. Een belangrijke factor is de opwarming van de aarde, die leidt tot een toename van extreme weersomstandigheden. Ook het veranderende klimaat kan leiden tot een verschuiving in de stormpatronen, wat kan bijdragen aan een toename van tornado’s. Daarnaast speelt ook de urbanisatie een rol, omdat steden en dorpen vaak minder beschermd zijn tegen de gevolgen van tornado’s dan landelijke gebieden. Dit kan leiden tot een grotere impact van tornado’s op de samenleving.
Wat kunt u doen om u te beschermen tegen tornado’s?
Hoewel tornado’s in Nederland relatief zeldzaam zijn, is het belangrijk om zich bewust te zijn van de risico’s en de maatregelen die u kunt nemen om u en uw familie te beschermen. Als u in een gebied woont waar tornado’s mogelijk voorkomen, is het belangrijk om een tornadoplan te hebben. Dit omvat het weten waar u zich in geval van een tornado moet verstoppen, een noodvoorraad van voedsel, water en medicijnen hebben en een communicatieplan met uw familie.
In geval van een waarschuwing voor een tornado is het belangrijk om snel actie te ondernemen. Ga naar een ondergrondse ruimte zoals een kelder of een ondergrondse garage. Als er geen ondergrondse ruimte beschikbaar is, kunt u ook op een binnenruimte in een stijve gebouw gaan staan, zoals een kelder of een garage. Vermijd open ruimtes zoals parken, wegen en vliegvelden. Als u in een auto bent, probeer dan zo snel mogelijk naar een ondergrondse ruimte te komen of op een open plek uit te lopen, maar wees voorzichtig om niet in een tornado te geraken.
Bekijk meer voor meer informatie over tornado’s en hoe u zich kunt voorbereiden op deze gevaarlijke stormen.
